الشيخ أبو الفتوح الرازي

11

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

خبر ده مرا از وصىّ او تا به مرگ ميرد يا او را بكشند ؟ امير المؤمنين ( 1 ) - عليه السّلام - گفت : لا بل يخضب هذه من هذا ( 2 ) - و وضع يده على لحيته و رأسه ، لا بل كه ( 3 ) اين را از اين خضاب كنند - و اشارت كرد به دستها سر و محاسن ( 4 ) خود . جهود ايمان آورد و از جمله موالى او يكى بود ( 5 ) و گفت : اشهد ان لا إله الَّا اللَّه و أشهد أنّ محمّدا رسول اللَّه و ( 6 ) أنّك وصىّ رسول اللَّه . * ( كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ ) * ، « كان » صله است اين جا و مراد آن كه : انتم خير أمّة ، چنان كه گفت : مَنْ كانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا ( 7 ) ، [ أى من هو في المهد صبىّ ] ( 8 ) ، يعنى شما بهتر امّتى . و « كان » زيادت است . و محمّد جرير ( 9 ) گفت : « كان » تامّه است ، و معنى آن است كه : و خلقتم و وجدتم خير امّة ، شما را بهتر امّت آفريده‌اند . و « خير » نصب او بر حال باشد نه خبر ، كان تامّه را اسم كفايت باشد بى خبر . و بعضى دگر گفتند : « كان » بر جاى خود است ، و معنى آن كه : * ( كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ ) * عند اللَّه في اللَّوح المحفوظ ، شما بهتر امّت بوده اى ( 10 ) بنزديك خداى تعالى در لوح محفوظ . و قوله : * ( أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ ) * در جاى صفت امّت است ، اى كنتم خير أمّة مخرجة للنّاس ، و معنى آن است كه : أنتم خير النّاس للنّاس ، و اين اقوال مفسّران همه دليل آن مىكند كه مراد ( 11 ) امامان و مقتداياناند ( 12 ) ، براى آن كه هر يكى را از مردمان كه نه امام و پيغامبراند أخرج لنفسه براى خود آفريد او را ، و او را با كس كار نباشد مگر پيغامبر و امام را كه تكليف امّت و اتباع در گردن ايشان باشد .

--> ( 1 ) . دب ، فق على . ( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : من هذه . ( 3 ) . مب ، مر : نه بل كه . ( 4 ) . دب ، آج ، لب ، مب ، مر : به دست مبارك به سر و محاسن مبارك . ( 5 ) . مب ، مر : مواليان گشت ، چاپ شعرانى ( 3 / 150 ) : يكى او بود . ( 6 ) . مب ، مر و أشهد . ( 7 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيهء 29 . ( 8 ) . اساس ، وز : ندارد ، با توجه به دب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 9 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : محمّد بن جرير . ( 10 ) . مب ، مر : بوده‌ايد . ( 11 ) . دب ، آج ، لب ، فق ما . ( 12 ) . دب : امامان و متّقيان و مقتداياناند ، آج ، لب ، فق : امامان و متّقياناند .